Kiểm tra laptop cũ trước khi mua

Laptop cũ có nhiều bộ phận hao mòn theo thời gian: pin chai, bàn phím liệt, bản lề lỏng, quạt bẩn, ổ cứng yếu. Nhiều lỗi chỉ lộ ra sau vài tuần dùng, nên kiểm tra kỹ lúc mua là cách rẻ nhất để tránh mất tiền sửa. Mang theo sạc của máy, một chiếc chuột hoặc USB và dành khoảng 20–30 phút.

1. Cấu hình có đúng như quảng cáo

Người bán nói Core i7, 16 GB RAM, SSD 512 GB? Hãy tự xem:

• Bấm Ctrl + Shift + Esc mở Task Manager, sang tab Performance để xem tên CPU, dung lượng RAM, ổ cứng và GPU.
• Settings › System › About cho biết tên máy, CPU, RAM và phiên bản Windows.
• So tên máy với dòng chữ dưới đáy máy và trên trang của hãng.

2. Bản quyền Windows, mật khẩu BIOS

• Settings › System › Activation phải báo Windows đã kích hoạt.
• Khởi động lại và vào BIOS (thường bấm F2, F10, F12 hoặc Del): không được có mật khẩu BIOS. Máy khoá BIOS, đặc biệt là máy doanh nghiệp thanh lý, rất khó gỡ.

3. Màn hình

Phủ từng màu toàn màn hình để tìm điểm chết, hở sáng ở viền (nền đen, nên tắt đèn phòng) và ố vàng (nền trắng). Gập màn hình mở ra vài lần, nhìn xem màn có chớp, sọc khi đổi góc không: đó là dấu hiệu cáp màn hình sắp hỏng.

Máy quảng cáo màn 120 Hz hoặc 144 Hz thì đo luôn tần số quét khi đang cắm sạc.

4. Bàn phím

Bấm lần lượt từng phím, kể cả hàng F1–F12, phím mũi tên và cụm phím số (nếu có). Phím nào không sáng là liệt, phím sáng mãi là kẹt. Chế độ khoá bàn phím trên Chrome/Edge test được cả F11, Esc và phím Windows.

Bật tắt đèn nền bàn phím (nếu có) và thử các tổ hợp Fn như tăng giảm âm lượng, độ sáng.

5. Touchpad

Click trái, phải, click đúp, cuộn hai ngón, chụm để thu phóng, và di con trỏ khắp touchpad. Con trỏ giật hoặc tự nhảy thường do touchpad hỏng hoặc pin phồng đội lên từ bên dưới.

6. Pin

Mở Command Prompt, gõ powercfg /batteryreport rồi mở file battery-report.html được tạo ra. So hai dòng:

• Design Capacity: dung lượng lúc mới.
• Full Charge Capacity: dung lượng hiện tại.

Tỉ lệ trên 80% là tốt, 60–80% là pin đã chai (dùng được nhưng nên trả giá), dưới 60% là sắp phải thay. Xem thêm bài cách kiểm tra pin.

7. Ổ cứng SSD

Tải CrystalDiskInfo bản portable (không cần cài), mở lên: Health Status phải là "Good". Để ý thêm Total Host Writes (tổng dữ liệu đã ghi) và Power On Hours (số giờ đã chạy) để biết máy dùng nhiều hay ít.

8. Nhiệt độ và quạt

Chạy bài test CPU khoảng 25 giây. Quạt phải quay lên và không kêu rè, lạch cạch. Nếu hiệu năng tụt mạnh trong lúc chạy hoặc mặt đáy nóng rát tay, máy cần vệ sinh và thay keo tản nhiệt: không phải lỗi lớn nhưng là lý do để trả giá.

9. Webcam, loa, micro

Mở camera xem hình có rõ không, bật loa nghe hai bên trái phải và quét tần số để phát hiện loa rè, ghi âm thử bằng bài test micro. Laptop dùng cho họp online thì ba thứ này rất quan trọng.

10. Cổng kết nối

Cắm thử từng cổng: USB-A, USB-C, HDMI, khe thẻ nhớ, jack tai nghe. Nếu máy sạc được qua USB-C thì thử luôn. Cắm sạc và lắc nhẹ đầu sạc: đèn báo sạc chập chờn là chân sạc lỏng.

11. Bản lề, vỏ, ốc

Mở gập màn hình nhiều lần: bản lề phải chắc, êm, màn hình không rung lắc khi gõ phím. Kiểm tra ốc dưới đáy đủ và không toét, vỏ không nứt quanh bản lề. Vỏ bị cong, touchpad bị đội lên là dấu hiệu pin phồng, cần thay ngay.

12. WiFi và Bluetooth

Kết nối WiFi và đo tốc độ ở cùng chỗ với điện thoại của bạn để so sánh. Ghép thử tai nghe hoặc chuột Bluetooth.

Lưu kết quả

Trang Kết quả của soimay.com cho lưu PDF hoặc tạo link báo cáo. Các mục cần kiểm tra bằng tay (pin, ổ cứng, BIOS, cổng) có trong checklist kiểm tra thủ công.