Điện thoại bị rơi, vào nước: làm gì, kiểm tra gì

Điện thoại rơi xuống đất hay rớt vào nước, lúc đầu có thể vẫn lên màn hình bình thường. Nhưng lỗi do va đập và do nước thường hiện ra sau vài giờ tới vài tuần: một vùng cảm ứng chết, camera rung khi lấy nét, loa rè, máy tự tắt vì chân sạc bị gỉ. Bài này gồm hai phần: xử lý ngay khi máy dính nước, và kiểm tra từng bộ phận sau khi máy khô hoặc sau cú rơi, mất khoảng 10 phút.

1. Máy vừa rơi vào nước: làm ngay

Làm theo thứ tự, càng nhanh càng tốt:

• Rút sạc, tháo ốp, lau khô bên ngoài bằng khăn mềm.
• Tắt máy nếu máy chưa tự tắt. Đừng bấm thử lung tung để "xem còn chạy không": dòng điện đi qua chỗ ướt mới là thứ làm cháy mạch.
• Tháo khay SIM, thẻ nhớ ra.
• Cầm máy cổng sạc hướng xuống, gõ nhẹ vào lòng bàn tay cho nước chảy ra.
• Để máy ở chỗ khô, thoáng gió.

Những việc không nên làm:

• Không cắm sạc cho tới khi máy khô hẳn. iPhone và nhiều máy Samsung sẽ báo phát hiện chất lỏng ở cổng sạc; khi đó đừng cố sạc.
• Không dùng máy sấy nóng hay để lên nóc tủ lạnh, ngoài nắng gắt. Nhiệt làm hỏng pin và keo dán màn.
• Không ngâm vào gạo. Chính Apple khuyên không nên: hạt gạo nhỏ và bụi có thể lọt vào cổng, mà gạo cũng không hút ẩm nhanh hơn để máy ngoài không khí.
• Không chọc tăm bông, kim vào cổng sạc, cổng loa.

Máy rơi vào nước biển, nước hồ bơi, nước ngọt có đường, cà phê thì nguy hiểm hơn nước sạch: muối, clo và đường làm gỉ mạch rất nhanh. Nên mang ra tiệm sửa uy tín trong ngày để vệ sinh bo mạch, đừng đợi máy hỏng mới mang đi.

2. Chống nước IP67, IP68 có an toàn không

Chỉ số IP67, IP68 được thử với nước sạch, đứng yên trong phòng thí nghiệm, lúc máy còn mới. Gioăng cao su lão hoá theo thời gian, và máy từng mở ra sửa thì gần như mất khả năng chống nước. Hầu hết hãng không bảo hành lỗi do nước, kể cả máy có IP68. Vì vậy dù máy chống nước, vẫn nên làm bước 1 và kiểm tra lại như bên dưới.

3. Màn hình

Sau cú rơi, màn có thể nứt lớp bên trong dù mặt kính còn nguyên: sọc màu, đốm đen loang, vùng ám xanh hoặc tím. Nước lọt vào dưới màn gây vệt mờ, loang như vết dầu. Tăng độ sáng tối đa và phủ từng màu:

Máy có màn 90 Hz, 120 Hz thì đo lại tần số quét. Soi kỹ quanh chỗ va đập, rồi nghiêng màn dưới đèn tìm vết nứt nhỏ ở mép.

4. Cảm ứng

Cú rơi hay làm chết một dải cảm ứng gần chỗ nứt, còn nước làm cảm ứng loạn (tự bấm, tự vuốt). Tô kín toàn bộ lưới, chú ý các góc:

Thêm bài đa điểm chạm nếu bạn chơi game hoặc hay phóng to ảnh.

5. Camera

Camera hay hỏng nhất khi rơi, vì cụm chống rung quang học (OIS) và cơ cấu lấy nét rất nhạy va đập:

• Mở từng camera trong bài test camera: hình có rung, giật khi để yên không, lấy nét có "tạch tạch" liên tục không.
• Nghe gần cụm camera khi lắc nhẹ máy: có tiếng lạch cạch là dấu hiệu cụm OIS lỏng.
• Soi mặt kính camera: nứt nhỏ làm ảnh mờ, loá khi chụp ngược sáng.
• Máy vào nước: nhìn kỹ có hơi nước, đốm mờ bên trong ống kính không.

6. Loa và micro

Nước đọng trong lưới loa làm tiếng rè, nhỏ, như bị bịt. Sau khi máy khô vài giờ, chạy:

• Tiếng vẫn rè: để máy khô thêm một, hai ngày, lưới loa hướng xuống, rồi thử lại. Qua mấy ngày vẫn rè thì loa đã hỏng, cần thay.
• Ghi âm và nghe lại bằng bài test micro. Micro bị nước thường cho tiếng nhỏ, lẫn tiếng xì.
• Gọi điện thử: người bên kia có nghe rõ không, loa thoại có rè không.

7. Cảm biến, Face ID, vân tay

• Face ID, Touch ID, vân tay dưới màn: dễ mất sau va đập hoặc nước. Thử bằng bài test sinh trắc học.
• Con quay, gia tốc kế: xoay máy, màn phải xoay theo; mở bản đồ xem la bàn có chỉ đúng. Bài test cảm biến đọc trực tiếp số liệu.
• Cảm biến tiệm cận: gọi điện, áp máy vào tai thì màn phải tắt.

8. Pin, sạc, nút bấm, vỏ

• Chân sạc: cắm sạc (khi đã khô hẳn), máy phải nhận ngay, cáp không lỏng. Gỉ ở chân sạc thường hiện ra sau vài ngày.
• Pin: cú rơi mạnh có thể làm pin phồng. Nhìn cạnh máy: màn hoặc nắp lưng bị nâng lên, có khe hở là phải ngừng dùng và mang đi sửa ngay. Bài test pin giúp thấy pin tụt bất thường.
• Nút bấm: nguồn, âm lượng, gạt rung phải nảy, không kẹt.
• Khung máy: đặt máy nằm trên mặt bàn phẳng, xem có cong vênh, bập bênh không.
• Sóng, WiFi, Bluetooth: gọi thử, vào mạng. Ăng-ten nằm ở khung nên hay bị ảnh hưởng sau va đập.

9. Laptop bị đổ nước

• Tắt máy ngay, rút sạc, tháo pin nếu tháo được, rút hết thiết bị cắm ngoài.
• Lật úp máy thành hình chữ V (bàn phím hướng xuống) để nước chảy ra khỏi bàn phím.
• Đổ nước ngọt, cà phê, trà sữa: mang ra tiệm vệ sinh càng sớm càng tốt, đường làm dính và gỉ bàn phím, bo mạch.
• Chỉ bật lại khi chắc chắn máy khô hẳn, sau đó chạy bài test bàn phím để tìm phím liệt, phím dính, và touchpad.

10. Kiểm tra lại sau vài ngày

Gỉ sét do nước tiến triển chậm. Máy hôm nay qua hết các bài test vẫn có thể lỗi sau một, hai tuần. Nên chạy lại cả bộ sau 3 ngày và sau 2 tuần, rồi so với báo cáo lần đầu. Nếu định bán máy sau này, hãy nói thật máy từng vào nước: người mua có thể thấy chỉ thị ngấm nước đã đổi màu (xem kinh nghiệm mua iPhone cũ).

Sau khi kiểm tra

Lưu kết quả thành PDF hoặc link và mã QR trên trang Kết quả. Giữ lại để so ở lần kiểm tra sau, và gửi cho tiệm sửa để họ biết bộ phận nào đang lỗi trước khi báo giá.